In het nieuwe kabinet dat thans nog geen vijf maanden aan de slag is, zit een geheel nieuwe minister. Ik doel dan niet op de persoon maar op de portefeuille. Die is namelijk nieuw en heet: rechtsbescherming. In verschillende media is zelfs gesteld dat deze minister een minister zonder portefeuille is.
Dat laatste bleek te kloppen in de discussie of er niet meer geld moet naar de sociale advocatuur. De minister was duidelijk: advocaten moeten innovatiever worden want meer geld komt er niet1. Dat zelfs een lid van de Hoge Raad aangeeft dat het zo niet langer kan2, deert niet want een portefeuille heeft de minister niet of althans die is leeg.
Deze post valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid. De minister van rechtsbescherming gaat onder meer over rechtsbijstand, slachtofferhulp, bescherming persoonsgegevens, het CJIB en kansspelen (!). Dat laatste onderwerp is zo vreemd in relatie tot rechtsbescherming dat dit om nader onderzoek vraagt. Dan blijkt het eigenlijk de portefeuille zijn die eerder aan een staatssecretaris was vergeven, te weten Fred Teeven. Gemakshalve maken we er een minister zonder portefeuille van. Hoeven we er ook niks van te verwachten.
De rechtsstaat vormt de basis van onze samenleving. De minister van rechtsbescherming zou waarborgen moeten bieden tegen willekeur en machtsmisbruik met gedegen wetten en onafhankelijke rechters, zo valt te lezen op de site3 van het ministerie.
In de maand mei treden nieuwe regels in werking naar aanleiding van de Europese algemene verordening gegevensbescherming4. Het nummer van dit blad gaat onder meer over privacy in combinatie met informatie-uitwisseling tussen bijvoorbeeld gemeenten en rechtbanken. Het behoeft geen betoog dat gemeenten steeds meer taken krijgen.
We hebben door de invoering van de Jeugdwet en de daarmee gepaard gaande decentralisatie kunnen zien hoe gevoelig dat ligt. Ambtenaren kreeg opeens inzage in zeer privacygevoelige gegevens van hun inwoners. In kleine gemeenten moesten diezelfde ambtenaren soms vervolgens met diezelfde inwoners in gesprek over bijvoorbeeld een uitkering of een renteloze lening.
Ook medische gegevens werden bij die ambtenaren bekend. Immers als een kind behandeling nodig zou hebben, diende de gemeente die in te kopen. De wettelijke grondslag volgde pas later5. Nou was dat natuurlijk wel voordat er een minister was van rechtsbescherming. Nog steeds worden wij in de praktijk geconfronteerd met informatie-uitwisseling waar grote vraagtekens bij kunnen worden gezet.
Een bewindvoerder verkrijgt ook nogal wat privacygevoelige informatie. Verder nadenkend over bewindvoerders en rechtsbescherming kan worden gezegd dat bewindvoerders diep ingrijpen in het leven van mensen, niet alleen achter de voordeur maar ook in hun portefeuille en telebankieren. Als je dat combineert met rechtsbescherming dan zou je toch denken dat de minister zich spoedt om tuchtrecht voor bewindvoerders te realiseren.
Immers al in 2005 bracht de commissie insolventierecht een advies uit aan de minister tot het invoeren van tuchtrecht voor bewindvoerders6. Inmiddels kennen deze WSNP-bewindvoerders een klachtenregeling bij de Raad voor Rechtsbijstand met een klachtenadviescommissie7, overigens gebaseerd op een uiterst summiere gedragscode8.
Het valt op dat in onze rechtsstaat tuchtrecht wordt toegepast in beroepen waar een afhankelijkheidsrelatie aan de orde is. Dit met de gedachte: macht corrumpeert. Dat kan dan weer worden bestreden met controle. U kunt dan denken aan beroepen als: advocaat, notaris, deurwaarder, arts, psycholoog, psychiater, psychotherapeut, verpleegkundige et cetera et cetera. De overheid heeft met allerhande wetten9 geregeld dat deze vrije beroepers gecontroleerd worden.
Hoe anders is dit als de overheid besluit tot ingrijpen. U kunt dan denken aan beroepen als: officier van Justitie, rechter, mentor, curator en (beschermings)bewindvoerders. Tot voor kort stonden in het rijtje ook nog voogden en Raadmedewerkers van de Raad voor de kinderbescherming. Sinds enige tijd zijn die wel onderworpen aan tuchtrecht10.
Het wordt hoog tijd dat u dit als beroepsgroep zelf gaat organiseren, want zelfs als een bewindvoerder met zijn handen in de portefeuille van zijn cliënte zit, volgen lang niet altijd die maatregelen die nodig zijn. En deze minister? Die heeft geeneens een portefeuille!
1 http://www.advocatenblad.nl/2017/11/27/dekker-geen-extra-geld-rechtsbijstand/
2 https://www.bnr.nl/podcast/hemmen/10338506/raadsheer-ybo-buruma-van-de-hoge-raad
3 https://www.rijksoverheid.nl/regering/bewindspersonen/sander-dekker
4 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32016R0679
5 https://vng.nl/onderwerpenindex/jeugd/jeugdhulp/privacy-en-gegevensuitwisseling-jeugd
6 https://www.recht.nl/proxycache.html?cid=39883
7 https://rechtwijzer.nl/schulden/schuldsanering-wsnp/klachten-over-bewindvoerders
8 http://www.bureauwsnp.nl/binaries/content/assets/wsnp/beleid/besluiten/gedragscode-bewindvoerder-wsnp-ii.pdf
9 De Advocatenwet, Wet op het Notarisambt, de wet BIG in samenhang met WGBO et cetera et cetera
10 https://skjeugd.nl/
Deze column is gepubliceerd in het “Tijdschrift voor beschermingsbewind boek 1 BW”
